Հովանոցը

Գրեց՝ Յակոբ Սահակեան

Ամէն տարի, ձմեռնամուտին, կը վերյիշեմ զանազան պատմութիւններ հովանոցի մասին, որոնք ոչ մէկ կապ ունին իրարու հետ։

***

Ակումբի մեծ սրահին մէջ մարդիկ նարտով էին զբաղած։ Ձմեռուան այդ օրերուն գործերը դադրած էին։ Դուրսը սաստիկ կ՚անձրեւէր։ Օրը կ՚իրիկնանար։ Մութը չկոխած՝ պէտք էր տուն հասնէի։ Անձրեւին դէմ պաշտպանուելու ոչ մէկ միջոց ունէի. ոչ ոք կը մտածէր իմ մասին։ Յանկարծ գաղափար մը յղացայ.– դրան ետեւ դրուած հովանոցներէն մէկը առնեմ եւ երթամ։ Ես մտածումս պատճառաբանեցի.– այս մարդոց տուները մօտ են, ոեւէ մէկը կրնայ երկար սպասել եւ նոյնիսկ անձրեւին տակէն տուն հասնիլ առանց թրջուելու։

Յաջորդ առաւօտ «գողցած» հովանոցս իր տեղը դրած բոլորովին անտարբեր ակումբի հայրիկին հետ սկսայ խօսիլ երէկուան անձրեւին մասին, գովքը ընելով հովանոցի փրկարար դերին։

– Հաճին շատ փնտռեց իր հովանոցը եւ քֆրելով մեկնեցաւ, ըսելով՝ գոնէ հին մը ձգած ըլլային։

– Բայց նոր հովանոց մը հոն կաշուած է, անպայման իրն է։

Գաղտնիքը լուծուած էր եւ այդ օրուան նիւթը հովանոցն էր եւ անոր տիրոջ երէկուան բարկութիւնը։

***

Գիտէ՞ք որ հովանոցը կրնայ նաեւ պահակի դեր կատարել։

– Անոնք պապային են, պէտք չէ խառնես,– անօգուտ կը խրատէր մայրը յաճախ։

Որքա՜ն թուղթեր եւ գունաւոր տետրակներ, չէին կրցած պզտիկին ուշադրութիւնը վրիպեցնել գրադարանէս։ Երբ ձայնը չկար, ան հոն էր...

Զարմացայ, երբ նկատեցի, որ այլեւս գիրքերուս չէր մօտենար։ Խելահաս էր դարձա՞ծ, ո՛չ։ Օրին մէկը, անգիտակցաբար, հովանոցս կախեր եմ գրադարանիս անկիւնը։ Երեխան գիրքերուն քով տարօրինակ է տեսած զայն եւ վախէն այլեւս գիրքերուս չէր մօտենար։

Երկա՜ր ժամանակ հովանոցս մնաց հոն՝ գիրքերուս պահակ։

***

Հովանոցի տարօրինակ պատմութիւններ։ Այս մէկը բարեկամ մը պատմեց նշանտուքի մը առիթով։ Անպայման բան մը կ՚ուզէր հասկցնել կամ թելադրել։ Հասա՞ւ իր նպատակին, չեմ գիտեր։

«Նստած՝ պատուհանէս կը դիտէի փողոցի երթեւեկը։ Կ՚անձրեւէր։ Մարդիկ շուտափոյթ, գլխիկոր, առանց հովանոցի կամ հովանոցով, կ՚երթային-կու գային։ Այդ բոլորին մէջէն երկու հոգի՝ մէկ հովանոցով, երբեք չէին շտապեր։ Ընդհակառակը, յաճախ կանգ կ՚առնէին եւ խօսողը, որ միշտ երիտասարդ տղան էր, հովանոցը ամբողջովին ծռած էր աղջկան կողմը։ Ինք անձրեւին տակ՝ անձրեւէն կը պաշտպանէր աղջիկը, ո՜վ գիտէ ինչ-ինչ տաք նիւթերով՝ ջերմացնելով մթնոլորտը..։

Բնութեամբս հետաքրքիր, իմացայ որ նշանուած զոյգ մըն էին անոնք։

Դարձեալ կ՚անձրեւէր։ Դարձեալ տեսայ նոյն զոյգը՝ մէկ հովանոցով ուրախ էին, կը խնդային, միասնաբար կը շաղակրատէին եւ իրենց շրջապատին բոլորովին անտարբեր, կը շարունակէին իրենց ճամբան։ Նկատեցի՝ երիտասարդ տղան հովանոցը բռնած էր երկուքին մէջտեղ. երկուքն ալ հաւասարապէս կ՚օգտուէին հովանոցէն...

Բնութեամբ հետաքրքիր, ստուգեցի, որ անոնք ամուսնացած էին։

Չեմ յիշեր որքան ատեն անցած էր,– տարի մը, երկու,– նոյնիսկ անոնց գոյութիւնն ալ մոռցած էի, երբ անձրեւոտ օր մը պատուհանիս առջեւէն անցան անոնք, այն զոյգը մէկ հովանոցով, որոնց նշանուիլն ու ամուսնութիւնը տեսած էի։

Շատ բան փոխուած տեսայ. խօսողը միշտ աղջիկն էր, գլուխը երերցնողը՝ տղան, իսկ հովանոցը, գլխաւոր պաշտպանը, տղան բռնած էր իր գլխուն վրայ։ Նոյնն էին մնացած փողոցն ու անձրեւը, նաեւ հովանոցը..»։

Բարեկամս վերջացուցած էր պատմութիւնը, երբ յանկարծ հարց տուաւ նշանուող զոյգին.–

– Հովանոց ունի՞ք. ո՜վ պիտի բռնէ զայն եւ ի՞նչ դիրքով։ Չմոռնաք, փողոցն ու անձրեւը մնացած են նոյնը։

Այսօր լուսահոգի այդ բարեկամս, այդ օր այսպէս պատմեց.–

Այնպէս յարմարած էր, որ ունեցած գիրքերս ամփոփեմ դրան մուտքին՝ պզտիկ պահարանի մը մէջ։ Գործիս վերաբերեալ կարեւոր գիրքեր էին եւ թուղթեր, որոնք «հետաքրքրութեան» առարկան դարձած էին հազիւ ոտքի ելած տղուս։

Նախակրթութեանս տարիներուն, երբ հովանոց մը ունենալը պերճանք էր, ես ունէի անկէ հատ մը։ Մեծ հովանոց մըն էր, սեւ, պարզ կտաւէ շինուած։ Թելադրուած էր՝ զայն խնամքով գործածել. հովին դէմ չբանալ, թաց չպահել եւ ամէնէն կարեւորը՝ չմոռնալ զայն որեւէ տեղ եւ չտալ ընկերներուս ձեռքը։ Առաջին այդ հովանոցս զոհը դարձաւ մեր մանկական մէկ խաղին։ Երբ հերթով՝ բաց վիճակի մէջ, կլոր-կլոր կը դարձնէինք զայն՝ սքանչացծ պարզած պատկերին վրայ, յանկարծ պողպատ թելերը կտրտուեցան եւ գեղեցիկ հովանոցս աւերակի մը վերածուեցաւ։ «Հարուստ» ընկերներէս մէկը խոստացաւ հատ մը բերել ինծի իրենց տունէն։ Խոստումը՝ խոստում մնաց, հովանոցս էր, որ գնաց։

 

25-06-2010